Wiele krajów Bliskiego i Dalekiego Wschodu odznaczało się oryginalnym sposobem wytwarzania broni - w tej liczbie uzbrojenie dawnej Japonii zasługuje na szczególne wyróżnienie. Nieprzeciętne walory estetyczne i wysoki poziom użytkowy broni japońskiej podnoszą ja do rangi dzieła sztuki. W każdym niemal przedmiocie, wykonanym przez japońskich płatnerzy, zasady estetyczne znajdowały określony wyraz. Przedmioty te - głównie o charakterze militarnym (zbroje, miecze) - były z wielką godnością noszone przez samurajów - zamkniętą kastę rycerstwa feudalnej Japonii.

Japońskie zbroje należą do najbardziej oryginalnego i zarazem niezwykłego gatunku uzbrojenia ochronnego. Sprawiają wręcz wrażenie dzieła artystycznego. Odznaczają się one specyficzną budową, która prawie nie zmieniona przetrwała blisko dziesięć wieków. Cechuje je duża dekoracyjność, artyzm wykonania, ekspresyjny wyraz. Zbroje służyły nie tylko w walce - były też przedmiotem kultu, chlubą japońskiej sztuki rzemieślniczej.

Japonia jest jednym z krajów z ciekawszą historią broni i zbroi. Wpływy z kontynentu azjatyckiego, choć we wczesnym okresie silne, były jednak kontrolowane i ostrożnie przyswajane. Były też okresy, kiedy sztuka chińska i koreańska niepokojąco ingerowały w zamknięty świat Japonii. Istniały także długie okresy, kiedy oderwała się ona, odrzuciła wszystkie wpływy i zerwała kontakty zewnętrzne.

Najwcześniejsze znane dwa podstawowe rodzaje zbroi pochodzą z przełomu VI i VII wieku n.e. (tanko i keiko). Tanko wykonane było z żelaznych arkuszy zanitowanych lub łączonych paskami skóry, keiko zaś z metalowych kawałków, połączonych taśmą, a niekiedy również skórą. Kształt dojrzały i oryginalnie japoński osiągnęła zbroja pod koniec epoki Heian (794 -1184), kiedy pojawiła się kreacja zwana oyoroi-wielka zbroja, o szerokich naramiennikach sodę, wielobarwnych wiązaniach odoshi i bogatych zdobieniach. Świetność oyoroi nie miała sobie równych. Oyoroi najlepiej nadawała się do konnej walki przy użyciu łuku i strzał. Inne, późniejsze typy - jak domaru (okrągłe kirysy) lub haramaki (spinane na plecach) - związane są między innymi z okresem walki Japonii o niezależność przeciwko najazdowi mongolskiemu w epoce Kamakura (1185-1333). Zbroje tego czasu, lżejsze od Oyoroi, dostosowane do walki pieszej, święcą triumfy na wielu polach bitewnych. Tworzywa, z których powstają i które stanowią jednocześnie o ich odrębności, to skóra. taśmy oraz laka, pokrywająca wszystkie twarde elementy.

Złotym wiekiem dla zbroi japońskiej i zarazem przełomowym dla jej dalszego rozwoju jest wiek XVI. Wtedy to pod wpływem europejskim z jednej strony, a rodzimym z drugiej, powstaje typ zwany ogólnie tósei-gusoku (nowa zbroja). Pojawiają się niezliczone warianty, często niezwykłe i pełne fantazji, świadczące o wyobraźni japońskich rzemieślników.

W epoce Tokugawa (XVU-XIX w.), przy zaniku wojen domowych, zbroja traci charakter bojowy, pozostając jak dawniej obiektem kultu i reprezentacji. Od końca XDC w. egzystuje dalej jako dzieło sztuki, stanowiąc pożądany obiekt kolekcjonerski.

Zbroja japońska jest połączeniem elementów twardych (metalowych) z miękkimi (tekstylnymi). Swój ekspresyjny wygląd zawdzięcza w dużej mierze temu połączeniu. Części metalowe u wczesnych zbroi - z reguły pokryte laką -ukryte są pod gęstą warstwą barwnych taśm, tworzących konstrukcyjne wiązania ruchomych elementów - odoshi. Zbroje późne (gusoku), kilkupłytowe, pokryte laką, niekiedy posiadają folgi poziome lub pionowe, imitujące luźne elementy. Zbroje dawne typu oyoroi czy hara-maki składały się z kirysu do, naramiennników sodę, naręczaków kote i nagolenników suneate, później w nowych zbrojach zwiększono liczbę elementów przez dodanie nabiodrników haidate. Nie zawsze te części były metalowe - często stosowano kawałki skóry.

Ważnym zagadnieniem przy wytwarzaniu metalowych części zbroi było zdobycie stali. Przypuszcza się, że płatnerze wytapiali żelazo z rud darniowych. Sądzić można, że do wczesnych zbroi wieloelementowych nie było konieczne zastosowanie wyrafinowanej technologii, stosowanej przy produkcji miecza japońskiego - sławnego z jakości głowni. Później, od połowy XV w., wyłoniły się specjalistyczne warsztaty wytwarzające stal, aby następnie, w II połowie XVI w., importować ją na dużą skalę z Europy. Płyty metalowe przygotowywano zwykle z warstw miękkiego żelaza, licowanego twardą stalą. W starej Japonii nie walczono ciężkim orężem jak topór, kopia, maczuga lub kusza, który miał zastosowanie w średniowiecznej Europie. Broń samurajów to: łuk, strzały, miecz tnący i lekka włócznia. Dopiero pojawienie się na wyspach broni palnej w latach 1542-43 i dalszy jej rozwój zmusiło płatnerzy japońskich do wzmocnienia płyt, aby stały się bardziej kuloodporne.

Informacje dotyczące produkcji broni z XVI w. przynosi nam autor traktatu z XVIII w. -Sakakibara Kozan. Uważa on za najlepsze zbroje z pół. XVI w., spełniające wszystkie warunki skutecznej ochrony na polu walki. Wiele uwagi poświęca autor metodom kucia płyt. Dwie z nich, do wykonywania mieczy, noszą nazwy masame-kitaye (kucie proste) i itame-kitaye (kucie płytowe). Pierwsza metoda ma tendencję do rozszczepiania się warstw metalu, a druga do łuszczenia - tak, że żadna z nich nie jest odporna na strzały lub kule. Nie są w związku z tym odpowiednie dla zbroi. Odpowiednią metodą kucia, jego zdaniem, ma być jdmonji-kitaye, co oznacza kucie krzyżowe lub dwuwarstwowe. Płyta jest przecinana na dwie połowy. Nakłada się je jedną na drugą tak, że warstwy są równoległe, następnie zgrzewane i wybijane do pierwotnego rozmiaru. Ten proces jest powtarzany, ale tym razem warstwy układa się krzyżowo.

W traktacie zwraca uwagę pogląd ogólny dotyczący produkcji pancerzy: płyta powinna składać się z zewnętrznej płyty stalowej twardej i wewnętrznej żelaznej miękkiej; stalowa powinna mieć połowę grubości żelaznej.

Przy produkcji stosowano na dużą skalę tworzywo zwane laką (po japońsku urushi), pokrywając nią kirysy i inne poszczególne części. Miało to znaczenie praktyczne - zabezpieczało przed wilgocią - oraz dekoracyjne, zwłaszcza w późniejszych okresach, kiedy kirysy były wykuwane z dużych kawałków metalu. Od zamierzchłych czasów' japońscy artyści i rzemieślnicy znali cechy charakterystyczne laki, wykorzystywali jej specyficzne właściwości do wytwarzania znakomitych wyrobów o wysokich walorach artystycznych. Zbroje - zwłaszcza tósei-gusoku - pokryte tym tworzywem, budzą zrozumiały zachwyt dla wielobarwnego i oryginalnego ich wyglądu. Kirysy i hełmy połyskują lśniącą laką, nadającą im wygląd niemal demoniczny. Jest to jedna z charakterystycznych cech estetyki japońskiej zbroi, odróżniająca ją od wszystkich innych.

Wynalazcami technologii laki byli Chińczycy, u nich też spotykamy się z najstarszymi wykopaliskami z V w. p.n.e., co pozwala szukać początków laki w przedziale 2-3 tysięcy lat temu. Znajomość tworzywa rozprzestrzeniła się z Chin na Japonię, Koreę, Indie i Persję. Japończycy opanowali tę technikę prawdopodobnie w III w. ne., aby w wieku XVII osiągnąć szczyty

"Biała Czapla" w Himeji - najpiękniejszy zamek japoński. posiada duży zbiór zbroi gusoku (XVi-XIX w.) perfekcji. Surowcem do wyrobu laki wschodniej jest sok z drzewa łąkowego rhus vernicife-ra, które rośnie na Dalekim Wschodzie, m.in. w Japonii, Chinach i Wietnamie. Po przeróbce (odparowaniu, filtrowaniu) oczyszcza się lakę z ciał obcych. Następnie miesza się ją przez długi czas aż do zgęstnienia i nabrania przejrzystości, po czym dodaje się barwnik dla uzyskania rozmaitych odcieni: czerwonego, żółtego, zielonego czy indy go. Zazwyczaj jednak laka bywa podbarwiana przez dodanie siarczanu żelaza dla uzyskania głębokiej czerni, szczególnie cenionej przez samurajów. Nakładanie laki musi być poprzedzone procesem oczyszczania przedmiotu, wyrównania jego powierzchni kitem (sporządzonym z kleju ryżowego) i przeszlifowania powierzchni pumeksem. Tak przygotowany przedmiot pokrywa się za pomocą pędzla wieloma warstwami laki. Każda warstwa musi być wyschnięta przed nałożeniem następnej. Laka gęstnieje i twardnieje dzięki utlenianiu się enzymów. Wynika stąd potrzeba odpowiedniego poziomu wilgoci w powietrzu. Wyschnięta laka jest nierozpuszczalna w kwasach, gorącej wodzie i całkowicie odporna na działania alkoholu i eteru, znosi też ona wysokie temperatury (do 300°C), nadaje się do szlifowania i polerowania. Proces nanoszenia warstw laki trwa tak długo, dopóki nie uzyska się powierzchni gładkiej jak szkło i połyskującej. Ten żmudny proces technologiczny, w którym niekiedy zbroja była pokrywana kilkunastoma warstwami laki, nie przekraczającymi w sumie grubości kilku milimetrów (a czas wytwarzania mógł trwać kilka miesięcy), wzbudza szacunek dla trudu japońskich rzemieślników. Byli oni nieskończenie cierpliwi, zespalając w swej pracy funkcjonalność z formą, rzemiosło ze sztuką, w stopniu nigdzie nie spotykanym. Uzyskanie dobrych wyników było zależne od spełnienia szeregu takich warunków jak: odpowiednia temperatura pomieszczeń, w których poddawane były zbroje procesom lakowania - ok. 18°C, oraz idealna czystość pracowni i powietrza. Pyły czy ziarnka kurzu lub piasku mogły zepsuć wymaganą idealną gładkość powierzchni. Z powyższych powodów starano się umiejscawiać warsztaty lakiernicze nad brzegami morza, gdzie powietrze było bardziej wilgotne i stosunkowo wolne od zanieczyszczeń.

Odoshi (wiązania)

Charakterystyczną cechą japońskiej zbroi są przepyszne, barwne wiązania odoshi, sporządzane z pasków skóry bądź taśm jedwabnych, mających znaczenie konstrukcyjne i zarazem dekoracyjne. Nadawały ogólny ton całej zbroi i ich kolory nie były dziełem przypadku. Po barwie odoshi można było zidentyfikować właściciela tzn. określić, do jakiego rodu czy klanu należy. I tak czerwone odoshi zastrzeżone byty dla rodu Taira ,fioletowe dla członków rodu cesarskiego lub armii cesarskiej. Zastosowanie wiązań do połączenia poszczególnych ruchomych elementów zbroi przyczyniło się do podniesienia jej elastyczności i zarazem atrakcyjności wyglądu.

Mony - (znaki klanowe) przynależności

Na wielu zbrojach widnieją motywy dekoracyjne sprawiające wrażenie deseni. Spotyka się je często w ozdobach hełmów, zwłaszcza na skrzydełkach (fukigayeshi). W rzeczywistości są one znakami, mającymi za cel identyfikację rycerza-samuraja z klanem, do którego przynależy. Znaczenie ich tylko w pewnym stopniu można przyrównać do rozpowszechnionego wśród rycerstwa średniowiecznej Europy zwyczaju określania swej pozycji społecznej za pomocą barwnego znaku-herbu. Początki znaków-monów w Japonii datuje się na okres Heian, kiedy kontrolę rządów sprawowała szlachta rodowa. Właśnie arystokracja rodowa wprowadziła zwyczaj umieszczania monu na kimonie i powozach. Znaki rodzinne we współczesnym znaczeniu tego słowa narodziły się podobno dopiero w okresie Kamakura, kiedy zostały stworzone podwaliny systemu feudalnego. Znaki były wzorowane na elementach widniejących na flagach i chorągwiach, które wojownicy nieśli do walki. W herbach europejskich dominują wizerunki zwierząt, podczas gdy w Japonii głównymi tematami monów są liście i kwiaty, zgodnie z wielowiekowym umiłowaniem Japończyków przyrody swoich wysp. W monach japońskich pojawia się pięćdziesiąt typów liści i kwiatów. Wśród nich znajdujemy chryzantemę, paulownię, wistarię, wiśnię, sosnę i bambus. Wiele jest też tematów animali-stycznych, jak koń, sarna, bocian, żuraw, motyl (ród Taira), żółw, orzeł i jastrząb. Mony symbolizują też: słońce, księżyc, gwiazdy, śnieg i góry. Również broń - łuki, strzały, pióra do strzał i miecze - były modelami herbów. Monem japońskiej rodziny cesarskiej jest szesnastolistna chryzantema. Zgodnie z orientalną tradycją chryzantema jest królową kwiatów. We wczesnej zbroi Óyoroi właśnie chryzantema jest najczęściej stosowanym motywem, spotykanym w wielu miejscach jako motyw wzoru na skórze, bądź jako mosiężna rozeta, ozdabiająca niektóre części zbroi. W późniejszych etapach historii japońskiej zbroi mony umieszcza się w wielu miejscach i za pomocą różnych technik, jak malowanie złotą laką, grawerunek, trybowanie czy tkanie jedwabną nicią. Jednym z najbardziej efektownych sposobów rozpowszechniania monu jest noszenie go na plecach zbroi w postaci chorągiewki zwanej sashimono. Ułatwiało to szybką orientację na polach bitewnych. Stosowanie efektownych graficznie, niekiedy stylizowanych, monów przyczyniło się do pomnożenia środków artystycznych, wyrażających swoiste piękno samurajskiej zbroi.

Formy i dekoracja hełmów (kabuto)

Produkcja zbroi i - co za tym idzie - hełmów, najszybciej rozwijała się od drugiej połowy okresu Heian (794-1192). W tym okresie wykształciły się oryginalne japońskie szyszaki, które stanowiły ozdobę zbroi oyoroi. Hełmy te, ze względu na montowanie dzwonów z kilku płyt za pomocą wystających nitów, nosiły nazwę hoshi-kabuto (hełmy gwiaździste). Aby nadać im bardziej strojny i godny wygląd, ozdabiano je kuwagata - rodzajem metalowej ozdoby w kształcie rogów, przymocowanej na przedzie hełmu. Kuwagata jest ozdobą oryginalnie japońską, występującą w różnych formach i stosowaną najczęściej i najdłużej, przechodzącą -jak inne zdobienia - wiele etapów przemian. Wykonywana była ze stopów miedzi i mosiądzu i składała się przeważnie z dwu elementów, wkładanych do metalowej tulei. Pierwotną formę stanowiły proste, cienkie rogi z rozwidlonymi końcami, wychodzące z półokrągłej płyty w kształcie głowy demona (onigashira), smoka (ryu)f chmur itp. W XII wieku pojawia się motyw głowy demona. Innym elementem, który przetrwał w swej formie aż do XIX wieku, jest oryginalny nakarczek shikoro, składający się z metalowych lub skórzanych folg w kształcie półokrągłych obręczy, wiązanych ze sobą paskami skóry (kawa) lub taśmami (ito). Otwór na szczycie hełmu nosił nazwę hachimanza - w dawnych czasach uważany był za święte miejsce, skąd wynikł surowy zakaz dotykania go palcami. Ten element dekoracyjny przetrwał próbę czasu, ulegając jedynie różnym modyfikacjom.

Z początkiem okresu Muromachi (1333-1573) hełmy uległy znacznym zmianom. Hoshi-kabuto z gwiaździstymi nitami zastąpione zostały tzw. suji-kabuto, w których zarys żelaznych płytek wyraźnie się uwypuklił. Hełm stał się niecą głębszy od hoshi-kabuto, co miało lepiej chronić głowę noszącego go wojownika. Styki płytek żelaznych, używane do hełmów suji-kabuto, pokrywano zazwyczaj miedzianymi blaszkami, powleczonymi złotem. Ewolucji uległ również hełm przy zbroi tosei-gusoku - stał się znacznie lżejszy, w formie niekiedy fantazyjny; tym samym zmianom uległy jego akcesoria. Zmieniało się też zdobnictwo szyszaków, dostosowane do indywidualnych potrzeb samurajów, którzy chcieli być z daleka widoczni na polu bitewnym. Pojawiły się najróżniejsze odmiany formy hełmów, fantazyjne i niesamowite, świadczące o wyobraźni ich twórców. Przedstawiały one np. muszle, króliki, niedźwiedzie, węże, trąby słonia, ryby, owoce, kwiaty i chmury. Były nawet hełmy z wizerunkiem góry Fuji. Wśród sławnych wodzów II pół. XVI wieku, którzy nosili wspaniałe, metrowej niemal wysokości, hełmy, byli: Maeda Toshiie oraz Kato Kiyomasa. Ich szyszaki słynne były w całej Japonii. Duch i specyficzne cechy samurajów tego okresu znajdowały swe odbicie w tych urozmaiconych dekoracjach. Dekoracje te - zwane date - dzielą się na szereg rodzajów, w zależności od miejsca ich umieszczenia. I tak: dekoracje umieszczone z przodu hełmu noszą nazwę maeatemono, z tyłu - ushirotatemono, na czubku - zudatemono, a na bokach - wakidatemono. Spośród dekoracji umieszczanych na bokach najbardziej znany jest shikazuno (rogi jelenia), zamocowany na hełmie niegdyś noszonym przez Tadakatsu Honda (1548-1610), jednego z czterech najbliższych dostojników Ieasu Tokugawy. Równie słynne były ozdoby osuigyu (wielkie rogi indyjskiego bawoła domowego). Ozdabiały hełm znanego wodza z okresu Edo - Kuro-da Nagamasa (1568-1628).

Osobną grupę stylową stanowią hełmy zwane namban-kabuto, których formy wypracowano w oparciu o wzory nakryć głowy i hełmów europejskich z końca XVI wieku. Dotyczy to również sposobu stosowania technik dekoracyjnych, jak np. trawienie czy trybowanie -przedtem w Japonii nie rozpowszechnionych.

Maska wojenna (mempó)

Jednym z atrybutów samurajskiego rynsztunku, związanego funkcją ściśle z hełmem, jest metalowa i lakowana maska. Wiele społeczeństw, nawet starożytnych, stosowało tego typu ochronę na twarz, jednakże żadna chyba forma nie posiadała tak niezwykłego wyrazu. Jej pierwotna funkcja dotyczyła potrzeby mocniejszego związania hełmu z głową, stąd jedna z popularnych masek nosi nazwę hambó (podbródkowa) - posiada ona wystające części do mocowania taśmy. Inny typ. zwany hoate, często stosowany, wyraża już dużą ekspresję poprzez wycięcie wokół ust i plastyczną formę modelunku. Wreszcie trzeci typ - somen - ochraniający twarz w całości, groźny i przy tym groteskowy, miał działać na przeciwnika deprymująco, paraliżująco i odstraszająco. Biorąc powyższe pod uwagę, można przypisać tym maskom funkcje natury psychologicznej. Jeszcze i ten demoniczny element podkreśla swoistą estetykę samurajskiej zbroi i przyczynia się do wydobycia jej stylowości.

Kirysy

Ostatnim elementem samurajskiej zbroi godnym uwagi jest kirys. Jego sposoby dekorowania we wczesnym okresie dotyczą szczególnie zbroi reprezentacyjnej - wspomnianej już niejednokrotnie Óyoroi - zbroi szacownej. Składała się ona wraz z łaszkami, umocowanymi paskami do kirysu, z trzech części zespolonych ze sobą w jedną całość. Część czwarta wiązana była osobno. Napierśnik (Do) o kubicznym kształcie, składający się z lakowanych folg (pasków stalowych) powiązanych taśmą, pokryty był szorstką skórą, ozdobioną kwiatowym ornamentem, wykonanym techniką nasączania farbą miejsc wyciętych w szablonie. Taki kirys nadawał zbroi wygląd pełen przepychu i bogactwa. Był ponoć wzorowany na ceremonialnych szatach kobiet z okresu Kamakura.

Inne typy zbroi z tego okresu - jak domaru czy haramaki- pomijając metalowe ozdobniki, prezentują się nam jako przykłady dekoracji w oparciu o kombinacje kolorystyczne odoshi. 0-pisy dekoracji wczesnych zbroi przynoszą nam kroniki japońskie. Z chwilą, gdy weszła w użycie kreacja tosei-gusoku, nastąpił bujny rozwój form i sposobów dekoracji kirysów przy użyciu najróżniejszych technik. Niewątpliwie jedną z przyczyn powstania takiej sytuacji było zetknięcie się Japończyków z kulturą Europy (1542). Inną był rozwój broni palnej. Przyswajano sobie nowe, nieznane formy i techniki zdobnicze, niekiedy odstępowano od klasycznych sposobów konstruowania kirysu, zastępując folgi jednoelementowymi płytami z mocnej stali, chroniącej od kuł. Laka - tradycyjne japońskie tworzywo zdobnicze - znajdowała teraz szersze zastosowanie w różnych swych odmianach, łączona chętnie z innymi, obcymi technikami, jak trybowanie czy rytowanie. Powstało wiele kirysów o formie i technice dekoru wzorowanej na zbrojach zachodnich. Treść ich pozostaje natomiast wierna rodzimej mitologii. Spotyka się dekoracje w formie postaci z panteonu shintoizmu lub buddyzmu, demonów i innych mitycznych stworzeń, z cechami niezwykłej siły. Wiele jest kirysów z inskrypcjami buddyjskimi, rytymi w lace sutrami i zaklęciami shinotoistycznymi. Częstym motywem przedstawień jest smok - jedna z czterech istot nadprzyrodzonych. W motywach zwierzęcych, roślinnych, a nawet pejzażowych kryła się zawsze symbolika lub metafora, zrozumiała tylko dla wtajemniczonego.

Aby poznać zbroje samurajów, trzeba odwiedzić w Japonii wiele zamków, świątyń i muzeów. Tropiąc ten osobliwie piękny eksponat musimy przede wszystkim odwiedzić maleńką wysepkę o nazwie Omishima leżącą na Morzu Japońskim. Tam, w świątyni Oyamazumi, wodzowie z epoki Heian zwyczajowo ofiarowywali zbroje - przed bitwą, z prośbą o zwycięstwo, lub po bitwie - w podzięce za zwycięstwo. W rezultacie zgromadzono tu duże ilości zbroi o ogromnej wartości historyczno-artystycznej, troskliwie przechowywane przez kapłanów świątyni po dzień dzisiejszy. W posiadaniu tego sanktuarium znajdują się cztery pełne zbroje uznane za skarb narodowy oraz ponad 50 kompletów, uważanych za obiekty o szczególnym znaczeniu kultowym. Znajduje się tam m.in. najstarszy egzemplarz zbroi na terenie Japonii, zachowany do naszych czasów. Świątynia Kasuga w Nara, czczona przez wojowników od czasów Heian, szczyci się posiadaniem najpiękniejszych zbroi w Japonii. Wielką skarbnicą starej zbroi na obszarze Tohoku jest świątynia Kushi-biki-Hachimangu. Dalsza wędrówka szlakiem zbroi samuraj sklej prowadzi do zamków japońskich, dzisiaj w większości zrekonstruowanych. Jedna z nielicznych oryginalnych fortec - zamek Sirasagi (Białej Czapli) mieści w swym wnętrzu bogaty przegląd form i technik, stosowanych przy produkcji późnych zbroi gusoku. Duże kolekcje znajdują się w zamkach Osaka, Aizu Wakamatsu, Gifu czy Hikone koło Kioto. W tym ostatnim spotykamy wyjątkowy zbiór zbroi pokrytych laką w kolorze cynobru. Trzeba wymienić jeszcze zbiory muzealne o dużej wartości historycznej, jak kolekcje Muzeum Narodowego w Tokio czy Arashiyama w Kioto.

Z kulturą Japonii bliżej zapoznała się Europa dopiero po roku 1868. Pod koniec XIX w. rozkwitła tu moda na japońszczyznę i wzrosło m.in. zainteresowanie dawną bronią japońską. Pozyskiwano tę broń do kolekcji europejskich, później amerykańskich. Wśród wielu muzeów posiadających zbiory zbroi samurajskie j są wielkie muzea: Metropolitan Museum w Nowym Jorku czy Tower w Londynie. W tym czasie zainteresowanie sztuką japońską przejawiali również prywatni polscy kolekcjonerzy, jak Feliks Jasieński, Edward Goidstein, Władysław Kościelski (Sefer Pasza), Leon Kostka i Bruno Konczakowski. Prywatne ich zbiory z czasem trafiły do państwowych muzeów. Dziś zbroje samurajów możemy oglądać m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie, Wojska Polskiego w Warszawie czy Muzeum-Pałacu w Pszczynie. Ogólna ilość tych egzotycznych eksponatów, znajdujących się w polskich zbiorach państwowych ocenić można na około 50 egzemplarzy.